Het Enneagram is een oude, spirituele psychologische tool die al eeuwen wordt gebruikt om inzicht te krijgen in de menselijke psyche, motivatiepatronen en persoonlijkheidskenmerken. Het biedt een unieke manier om zichzelf te begrijpen, en daarmee ook de manier waarop men zich gedraagt in relaties, conflicten en bij het omgaan met stress. Het Enneagram bestaat uit negen typen, waarbij elk type een unieke set van kenmerken, sterke punten, zwakke punten en groeipunten bevat.
In dit artikel zullen we ingaan op het concept van het Enneagram, de achtentwintig typencombinaties (inclusief subtypen), en de manier waarop deze typen in relaties en groeiproces werken. We zullen ook een kijkje nemen in hoe de Enneagram Typen Database (ETD) is opgebouwd en welke literatuur als basis dienst heeft gedaan voor de vorming van deze database.
Wat is het Enneagram?
Het Enneagram is een symbolisch systeem dat de menselijke psychologie beschrijft. Het is ontstaan uit de combinatie van spirituele tradities zoals de Gnostiek, Sufismus, en het Oosterse spirituele denken. Het systeem biedt een manier om de innerlijke driften en angstpatronen van een persoon te begrijpen, en zo een pad te vinden naar meer zelfkennis, integratie en spiritueel groeien.
Er zijn negen hoofdtypen in het Enneagram, die elk een eigen persoonlijkheidsschil vertegenwoordigen. Deze typen worden vaak onderverdeeld in subtypen die gerelateerd zijn aan drie groepsindelingen:
- Buiktypen (Type 8, 9, 1): Typen die hun energie uit de buikcentrum halen.
- Hoofdtypen (Type 5, 6, 7): Typen die hun energie uit de hoofdzakelijke zinnewending halen.
- Harttypen (Type 2, 3, 4): Typen die hun energie uit het hartcentrum halen.
Deze indeling helpt bij het begrijpen van de manier waarop de typen hun emoties, denken en gedrag organiseren.
Het Enneagram Typen Database (ETD)
De Enneagram Typen Database (ETD) is een uitgebreid overzicht van de verschillende typen, hun subtypen, stress- en ontspanningspunten, en hun relaties met elkaar. Deze database is samengesteld door Frank Post, een ervaren enneagramprofessional. Het opstellen van de ETD is een uitgebreid en complex proces geweest dat jaren heeft geduurd. Het is ontworpen om zowel voor eigenlijke enneagramprofessionals als voor mensen die geïnteresseerd zijn in persoonlijkheidsontwikkeling een waardevolle bron te zijn.
De ETD is gemaakt door een uitgebreide literatuuronderzoek uit te voeren over het enneagram. Frank Post heeft alle kenmerken van de enneagramtypen en hun onderlinge relaties uit de literatuur verzameld. Daarnaast heeft hij ook praktische informatie verzameld door interviews met stellen uit te voeren, waarin hij anekdotische gegevens verzamelde over hoe de typen in relaties met elkaar omgaan.
Deze informatie is onder andere te vinden in zijn boek Spitsuurstellen: hollen en stilstaan. Over leven in drukke tijden (2016), dat een dieper inzicht geeft in hoe de typen in echte levenssituaties functioneren. Het bouwen van de database is dus niet alleen een theoreetisch proces, maar ook een praktisch en ervaringsgericht onderzoek.
De Literatuur achter het Enneagram
De ETD is gebaseerd op een reeks literatuurbronnen, die elk hun eigen invalshoek en interpretatie van het enneagram bieden. Deze bronnen zijn verzameld door Frank Post en zijn een waardevolle basis voor het begrijpen van de typen en hun onderlinge relaties. Hieronder volgt een overzicht van de auteurs en werken die als basis zijn gebruikt voor de ETD:
| Auteur | Titel | Uitgever |
|---|---|---|
| Daniels, David & Price, Virginia | Het Ware Enneagram | Servire, 2001 |
| Ofman, Daniel & Weck, Rita van der | De kernkwaliteiten van het Enneagram | Scriptum Management, 2000 |
| Post, Frank | Typisch Opvoeden | Servire, 2006 |
| David, Oscar | Enneagram in Management | Elikser, 1999 |
| Weck, R. van der | Je enneagramtype voorbij | Scriptum Psychologie, 2004 |
| Palmer, Helen | Handboek Enneagram | Servire, 1997 |
| Nathans, Hanna | Werken met het Enneagram | Scriptum, 2000 |
| Stijn, J. Van | Enneagram voor dummies | Pearson Education Benelux, 2010 |
| Salmon, Eric | ABC van het Enneagram | Servire, 1998 |
| O’Hanrahan, Peter | Enneagram Subtypes Overview, Workshop Subtypes | Workshop, n.v.t. |
Deze auteurs hebben elk hun eigen manier van benaderen van het enneagram ontwikkeld, en hun werken samen vormen een solide basis voor het begrijpen van de typen en hun groeimogelijkheden.
Een belangrijke waarneming uit deze bronnen is dat het enneagram niet alleen een tool is voor het begrijpen van zichzelf, maar ook een krachtig middel is voor het verbeteren van relaties, communicatie en conflictoplossing. De ETD maakt het mogelijk om te zien hoe elke combinatie van typen in een relatie functioneert, en welke typische uitdagingen en groeipunten zich kunnen voordoen.
Typen en Relaties
Een van de meest interessante aspecten van het enneagram is het inzicht dat het biedt in relaties. Typen in relaties kunnen zich op heel verschillende manieren gedragen, afhankelijk van hun eigen typen, subtypen en stress- en ontspanningspunten. De ETD biedt een uitgebreid overzicht van hoe elke combinatie van typen in een relatie kan functioneren.
Bijvoorbeeld, een relatie tussen een Type 8 en een Type 2 kan zich soms als een krachtige combinatie voelen, waarbij de bepaler (Type 8) het leiderschap neemt en de ondersteuner (Type 2) zich zorgzaam gedraagt. Maar tegelijkertijd kan het ook leiden tot spanningen, omdat de Type 8 mogelijk voelt dat de Type 2 te passief is, en de Type 2 zich onzeker kan voelen over de autoritaire aanpak van de Type 8.
De ETD helpt bij het begrijpen van deze dynamiek door een overzicht te geven van typische patronen, uitdagingen, en groeipunten in elk typecombinatie. Deze informatie is niet alleen nuttig voor partners, maar ook voor collega’s, ouders en kinderen die elkaar beter willen begrijpen.
Typen, Subtypen en Groeipunten
Elk enneagramtype heeft drie subtypen: het instinctueel, mentaal, en emotioneel subtype. Deze subtypen bepalen hoe een persoon zijn of haar energie uit balans en stress gebruikt.
- Instinctueel (B): Gericht op de behoefte aan controle, beheersing en bescherming.
- Mentaal (M): Gericht op het begrijpen van de wereld en het voelen van angst.
- Emotioneel (E): Gericht op emotionele verbinding, romantiek en expressie.
De subtypen helpen bij het verfijnen van het begrijpen van een type, en maken het mogelijk om de unieke kenmerken en groeipunten van iemand in kaart te brengen.
Elk type heeft ook zijn eigen stress- en ontspanningspunten. Deze punten geven aan hoe een persoon zich gedraagt onder stress (stresspunt) en hoe hij of zij zich gedraagt wanneer hij of zij in balans is (ontspanningspunt). Deze informatie is waardevol om te begrijpen hoe iemand zich gedraagt in verschillende situaties, en hoe hij of zij kan groeien door middel van bewustzijn en integratie.
De Rol van de ETD in Spiritueel Groeien
De ETD is niet alleen een instrument voor het begrijpen van typen, maar ook een krachtig middel voor spiritueel groeien. Het biedt inzicht in de manier waarop de typen zich ontwikkelen, en hoe ze kunnen integreren hun eigen schaduwzijde. Door te begrijpen wat de innerlijke driften en angstpatronen zijn, is het mogelijk om meer bewustzijn te ontwikkelen over de manier waarop men leeft.
De ETD is ontworpen om zowel enneagramprofessionals als individuen een platform te bieden waarop ze hun kennis en ervaringen kunnen delen. De database is leefbaar, dynamisch en kan worden aangepast aan nieuwe inzichten en ervaringen. Dit maakt het mogelijk voor het enneagramgemeenschap om voort te groeien en zich verder te ontwikkelen.
De Toekomst van het Enneagram en de ETD
De ETD is nog steeds een groeiend project. Hoewel het al een grondige basis heeft, zijn er nog veel mogelijkheden voor uitbreiding en verdieping. Frank Post benadrukt in zijn werk dat het opbouwen van de ETD een "monnikenwerk" was, wat duidt op de inspanningen en aandacht voor detail die erin zijn gestoken. Maar ook dat er ruimte is voor aanpassing en uitbreiding.
De database is nu een platform waarop verhalen, ideeën tot aanpassing en toevoeging kunnen worden ingezonden. Deze verhalen zijn belangrijk omdat ze de praktische kant van het enneagram illustreren, en zo de ETD tot een levendig en groeivend instrument maken.
Conclusie
Het Enneagram is een oud en krachtig systeem dat inzicht biedt in de menselijke psyche en spirituele groei. Het biedt een manier om zichzelf en anderen beter te begrijpen, en zo relaties, communicatie en groeiprocessen te verbeteren. De Enneagram Typen Database (ETD) is een waardevolle bron die deze inzichten verder uitwerkt, en het maken van de database is een uitgebreid en complex proces geweest dat jaren heeft geduurd.
Door middel van een uitgebreide literatuuronderzoek, interviews en praktische ervaringen is de ETD tot stand gekomen. Het is nu een groeiend en leefbaar instrument dat zowel voor professionals als voor individuen nuttig is. Het Enneagram en de ETD zijn dus niet alleen theoretische kennis, maar ook een praktische tool voor spiritueel en persoonlijk groeien.
Het is belangrijk om te erkennen dat het enneagram geen absoluut systeem is, maar een middel dat helpt bij het begrijpen van zichzelf en anderen. Het biedt een kader waarbinnen mensen hun eigen groeipunten en integratieprocessen kunnen verkennen.