Het Enneagram is een oude en diepe psychologische en spirituele tool die in recente jaren steeds meer aandacht krijgt in het kader van persoonlijke groei, coaching en teamontwikkeling. Het biedt inzicht in persoonlijkheidstypes, drijfveren, patronen van denken, voelen en handelen, en leert mensen hoe ze zichzelf en anderen kunnen begrijpen en ondersteunen. In dit artikel bespreken we hoe het Enneagram in opleidingen wordt ingezet om zowel individuen als groepen te ontwikkelen, en hoe professionals zichzelf kunnen verdiepen in het gebruik van het Enneagram in het kader van training, coaching en teamwerk.
De informatie in dit artikel is gebaseerd op reële opleidingen en cursussen die in Nederland worden aangeboden, zoals beschreven in de bronnen die in het vervolg worden vermeld. Deze opleidingen richten zich op ervaren coaches, trainers, onderwijzers en andere professionals die hun kennis en vaardigheden willen uitbreiden met de diepe inzichten die het Enneagram biedt.
Het Enneagram en persoonlijke groei
Het Enneagram bestaat uit negen persoonlijkheidstypes, elk met een eigen set van motieven, drijfveren, kwaliteiten, uitdagingen en groeimogelijkheden. Het doel van het Enneagram is niet alleen om mensen beter te begrijpen, maar ook om hen te ondersteunen in hun persoonlijke ontwikkeling. Door het begrijpen van eigen type, kan iemand zich bewuster worden van zijn eigen patronen van gedrag en emoties, en leren hoe hij deze patronen kan loslaten of omzetten in krachtige kwaliteiten.
Opleidingen zoals de “Train de Trainer”-opleiding van de Enneagram Academie en de jaaropleiding van Reflect LCI richten zich op het leren werken met het Enneagram in een professionele context. Deze opleidingen combineren theorie met praktijk en bieden de deelnemers de mogelijkheid om hun eigen type te ontdekken, zichzelf en anderen beter te begrijpen, en te leren hoe het Enneagram kan worden toegepast in coaching, training en teamontwikkeling.
Opleidingen en cursussen op het gebied van het Enneagram
Train de Trainer opleiding – Enneagram Academie
De Train de Trainer opleiding van de Enneagram Academie is een vier-stap opleidingsprogramma dat gericht is op ervaren coaches en trainers die hun kennis van het Enneagram willen verdiepen. De opleiding bestaat uit vier stappen:
Fundament Zelfinzicht & Groei
- Kennismaking met het Enneagram en het eigen groeipotentieel.
- In deze fase leren de deelnemers de basis van het Enneagram en beginnen ze met het verkennen van hun eigen type.
- Het accent ligt op zelfinzicht en het begrijpen van eigen patronen.
Toepassing & Integreren
- Toepassen van het Enneagram binnen werkomgevingen en teams.
- De deelnemers leren hoe ze het Enneagram kunnen gebruiken in hun werk met anderen, bijvoorbeeld in coaching, teamontwikkeling en communicatie.
- Ze werken met praktijkvoorbeelden en doen zelfreflectie oefeningen.
Analyse & Patronen
- Werken met professionele Enneagram testen en teamculturen.
- De deelnemers leren hoe ze professionele Enneagram testen kunnen uitvoeren en analyseren.
- Ze krijgen inzicht in hoe het Enneagram kan worden gebruikt om teamcultuur te begrijpen en te verbeteren.
Verdieping & Bekroning
- Het Enneagram en presenteren.
- De opleiding eindigt met een afronding waarin de deelnemers hun kennis presenteren aan een groep, en feedback ontvangen van trainers en collega’s.
- Na succesvolle afronding ontvangen de deelnemers een certificaat dat hun competentie in Enneagram-gebaseerde coaching en teamontwikkeling bevestigt.
De opleiding vindt plaats op bepaalde data, zoals 16 en 30 januari en 6 en 20 maart in 2026. Gedurende het traject ontvangen de deelnemers feedback van zowel de trainers als hun collega’s, wat helpt bij hun ontwikkeling.
Enneagram cursus voor schoolteams – Edugroei
De cursus die Edugroei biedt richt zich specifiek op onderwijzers, IB’ers en onderwijsassistenten in het primair onderwijs. Het doel van deze cursus is om zowel individuele zelfkennis als teamcohesie te bevorderen door het gebruik van het Enneagram. De cursus bestaat uit ten minste twee (en eventueel drie) dagdelen, en wordt meestal incompany gegeven, d.w.z. binnen een schoolteam.
De cursus is ontworpen om te leiden tot een dieper begrip van de kern van de persoonlijkheid van ieder deelnemer, en hoe deze kern zich uitwerkt in het werk met collega’s en leerlingen. De deelnemers werken met een werkboek dat speciaal voor leerkrachten is geschreven, en de cursusleider, Brunhilde van der Sluijs, heeft jarenlange ervaring in het werken met schoolteams en communicatie.
De cursus begint met voorbereidingsopdrachten die de deelnemers thuis uitvoeren, waarbij ze al hun eigen Enneagramtype leren kennen. Dit inzicht vormt het startpunt van de cursusbijeenkomsten. Tijdens de cursus worden onderwerpen besproken zoals het werk met leerlingen, het benutten van kwaliteiten in teamwerk, en het optimaliseren van de interactie tussen team en schoolleiding.
Jaaropleiding Enneagram – Reflect LCI
De jaaropleiding van Reflect LCI biedt de deelnemers een flexibele manier om het Enneagram te leren kennen en te verdiepen. De opleiding bestaat uit vijf modules en live intervisies, en de deelnemers kunnen zelf bepalen hoe diepgaand ze de lessen volgen. Ze krijgen toegang tot een werkmap met theorie, vakliteratuur, en inspirerende filmpjes en cartoons.
De modules van de opleiding zijn als volgt:
Introductie Module en Module 1 t/m 3
- Uitleg over de negen Enneagram typen, hun drijfveren, motivaties, kwaliteiten en patronen.
- De modules duren in totaal drie maanden.
Module 4
- Deze module is gericht op het eigen Enneagramtype van de deelnemer.
- De focus ligt op verdieping, reflectie en inzicht.
Module 5
- Het Enneagram en coaching.
- De deelnemers leren hoe ze het Enneagram kunnen gebruiken in coaching, teamwerken, communicatie en opvoeding.
Daarnaast zijn er live sessies van intervisie, waarin het Enneagram en communicatie centraal staan.
Het Enneagram Practitioner Programma
Het Enneagram Practitioner Programma, dat op de website van Enneagram Nederland wordt aangeboden, is een verdieping van het gebruik van het Enneagram in een transformatieve context. Het programma is ontwikkeld door iemand die al 25 jaar ervaring heeft met het Enneagram en andere spirituele tradities. Het doel van het programma is om de deelnemers te onderwijzen in een methodiek die niet alleen psychologisch, maar ook energetisch en spiritueel is gericht.
Het programma is een combinatie van inzicht, reflectie en praktijk, en is ontworpen om de deelnemers in staat te stellen om het Enneagram te gebruiken als een krachtige tool in hun eigen groeiproces en in het ondersteunen van anderen. De opleiding leert hoe het Enneagram kan worden gebruikt in coaching, training, en teamontwikkeling, en biedt een diepere begrip van het werk met het eigen type en de typen van anderen.
Toepassing in coaching en teamontwikkeling
Een van de belangrijkste toepassingen van het Enneagram is in coaching en teamontwikkeling. Het Enneagram helpt coaches en trainers om beter te begrijpen waarom mensen bepaalde gedragingen vertonen, wat hun drijfveren zijn, en hoe ze zichzelf kunnen ontwikkelen. Door het begrijpen van het type van een cliënt of teamlid, kan een coach of trainer aangepaste strategieën ontwikkelen om die persoon of groep te ondersteunen.
In teamontwikkeling helpt het Enneagram om de verschillende typen binnen een team te begrijpen en te waardeeren. Het leert hoe de unieke kwaliteiten van elk type kunnen worden benut in het teamwerk, en hoe het werkingsverband tussen de typen kan worden verbeterd. Het Enneagram helpt teams om beter te communiceren, samen te werken, en conflict op te lossen.
Conclusie
Het Enneagram is een krachtige tool die in steeds meer contexten wordt ingezet, zoals coaching, training, teamontwikkeling, en persoonlijke groei. Het biedt inzicht in persoonlijkheidstypes en patronen van gedrag, en leert mensen hoe ze zichzelf en anderen kunnen begrijpen en ondersteunen. Opleidingen en cursussen zoals die van de Enneagram Academie, Edugroei, Reflect LCI, en Enneagram Nederland geven professionals de mogelijkheid om hun kennis van het Enneagram te verdiepen en te leren hoe ze het in de praktijk kunnen toepassen.
Of je nu coach, trainer, onderwijzer of zorgverlener bent, het Enneagram biedt een unieke kans om je werk en je eigen groeiproces te verrijken. Met behulp van het Enneagram kun je leren om met je eigen type te werken, en anderen te ondersteunen in hun eigen ontwikkeling.