Het enneagram is een oud symbool dat sinds de twintigste eeuw ook in westers spiritualisme en persoonlijke ontwikkeling een belangrijke rol speelt. Het stelt negen verschillende persoonlijkheidstypen voor, die elk unieke kenmerken, sterktes, belemmeringen en groeimogelijkheden hebben. Deze typen zijn gecategoriseerd in drie groepen: de buiktypen, de hoofdtypen en de harttypen. Het Enneagram wordt vaak gebruikt als hulpmiddel voor zelfonderzoek, het begrijpen van relaties en het bevorderen van emotionele en spirituele groei.
In dit artikel zullen we de fundamenten van het enneagram bespreken, de typen in kaart brengen en aandacht besteden aan hoe het enneagram gebruikt kan worden in het kader van persoonlijke groei en relatieontwikkeling. We zullen ook ingaan op de Enneagram Typen Database (ETD), die is samengesteld door Frank Post en als bron voor deze informatie dienst doet.
Het enneagram: Een overzicht
Het enneagram bestaat uit negen typen, die in drie groepen zijn ingedeeld, afhankelijk van het centrum van waarneming van de persoon: het hart, de hersenen of het buikcentrum. Deze indeling helpt om te begrijpen waar de kern van het denken en handelen van iemand vandaan komt.
De drie groepen zijn als volgt:
- Buiktypen: Type 8 (de bepaler), Type 9 (de bemiddelaar), Type 1 (de perfectionist)
- Hoofdtypen: Type 5 (de beschouwer), Type 6 (de vragensteller), Type 7 (de levensgenieter)
- Harttypen: Type 2 (de ondersteuner), Type 3 (de presteerder), Type 4 (de romanticus)
Elk type heeft een unieke motivatie, een belemmering en een kernkwaliteit. Deze kenmerken beïnvloeden het gedrag, de emoties en de manier waarop iemand de wereld ziet en met anderen omgaat. Het enneagram biedt dus een krachtig kader om zichzelf beter te begrijpen en te groeien.
De Enneagram Typen Database
De Enneagram Typen Database (ETD) is een uitgebreid overzicht dat de kenmerken van de negen typen, hun subtypen, stress- en ontspanningspunten en relaties met andere typen beschrijft. Deze database is samengesteld door Frank Post. Hij inventariseerde uit de literatuur alle kenmerken van de enneagramtypen en hun onderlinge relaties. Daarnaast interviewde hij een groot aantal stellen om anekdotische informatie te krijgen over hoe alle typecombinaties in de praktijk samenleven.
De ETD is gebaseerd op een reeks literatuurbronnen, zoals:
- Het Ware Enneagram door David Daniels en Virginia Price
- De kernkwaliteiten van het Enneagram door Daniel Ofman en Rita van der Weck
- Enneagram in Management door Oscar David
- Enneagram voor dummies door J. van Stijn
- ABC van het Enneagram door Eric Salmon
Deze literatuur vormt de basis voor het begrijpen van de typen en hun relaties. De ETD is dus niet alleen een theoretische bron, maar ook een praktische database die gebruikt kan worden in het kader van relatieadvies, coaching en persoonlijke groei.
De typen en hun kenmerken
Elk enneagramtype heeft een uniek profiel. Hieronder volgt een korte samenvatting van de kenmerken van elk type, op basis van de beschikbare informatie.
Buiktypen
Type 8: De Bepaler
Type 8, ook wel bekend als de Challenger, is een krachtige en doelgerichte persoon. Ze hebben een sterk verlangen naar controle en willen de wereld veranderen. Hun belemmering is angst, en hun kernkwaliteit is moed. Typische kenmerken zijn een sterke wil, een behoefte aan autonomie en een neiging tot overweldigend gedrag.
Type 9: De Bemiddelaar
Type 9, of de Mediator, is een harmonieuze en peilende persoon. Ze streven naar vrede en vermijden conflicten. Hun belemmering is onrust, en hun kernkwaliteit is innerlijke vrede. Typische kenmerken zijn passiviteit, een neiging tot uitvluchten maken en een sterke behoefte aan innerlijke rust.
Type 1: De Perfectionist
Type 1, of de Reformer, is een idealistische en principiële persoon. Ze streven naar perfectie en willen de wereld verbeteren. Hun belemmering is verbittering, en hun kernkwaliteit is integriteit. Typische kenmerken zijn een hoge moraal, een neiging tot overwerken en een sterke behoefte aan controle.
Hoofdtypen
Type 5: De Beschouwer
Type 5, of de Investigator, is een analytische en rationele persoon. Ze streven naar kennis en willen alles begrijpen. Hun belemmering is ontrouw, en hun kernkwaliteit is wijsheid. Typische kenmerken zijn afstandelijkheid, een neiging tot escapisme en een sterke behoefte aan autonomie.
Type 6: De Vragensteller
Type 6, of de Loyalist, is een voorzichtige en loyaal persoon. Ze streven naar beveiliging en willen vertrouwen hebben in de wereld. Hun belemmering is twijfel, en hun kernkwaliteit is loyaliteit. Typische kenmerken zijn een neiging tot paranoïde gedachten, een sterke behoefte aan steun en een sterke verantwoordelijkheidszin.
Type 7: De Levensgenieter
Type 7, of de Enthusiast, is een vrolijke en spontane persoon. Ze streven naar plezier en willen altijd het beste uit het leven halen. Hun belemmering is angst, en hun kernkwaliteit is vreugde. Typische kenmerken zijn een neiging tot escapisme, een sterke behoefte aan stimulatie en een sterke verantwoordelijkheidszin.
Harttypen
Type 2: De Ondersteuner
Type 2, of de Helper, is een zorgzame en emotioneel betrokken persoon. Ze streven naar goedkeuring en willen anderen helpen. Hun belemmering is trots, en hun kernkwaliteit is liefde. Typische kenmerken zijn een neiging tot overwerken, een sterke behoefte aan goedkeuring en een sterke verantwoordelijkheidszin.
Type 3: De Presteerder
Type 3, of de Achiever, is een doelgerichte en prestatie-georiënteerde persoon. Ze streven naar succes en willen erbij passen. Hun belemmering is schuld, en hun kernkwaliteit is moed. Typische kenmerken zijn een neiging tot overwerken, een sterke behoefte aan goedkeuring en een sterke verantwoordelijkheidszin.
Type 4: De Romanticus
Type 4, of de Individualist, is een creatieve en emotioneel betrokken persoon. Ze streven naar uniekheid en willen hun eigen identiteit ontdekken. Hun belemmering is jaloezie, en hun kernkwaliteit is origineleheid. Typische kenmerken zijn een neiging tot melancholie, een sterke behoefte aan uniekheid en een sterke verantwoordelijkheidszin.
Typen in relaties
Een van de krachtige toepassingen van het enneagram is het begrijpen van relaties. Door te weten welk type men zelf is en welk type de ander is, kan men beter begrijpen waarom iemand bepaalde dingen zegt of doet. De Enneagram Typen Database bevat ook informatie over hoe de typen in relaties met elkaar omgaan.
Frank Post heeft deze informatie verzameld door het interviewen van een groot aantal stellen. Hij heeft anekdotische informatie verzameld over hoe alle typecombinaties in de praktijk samenleven. Deze informatie is ook terug te vinden in zijn boek Spitsuurstellen: hollen en stilstaan. Over leven in drukke tijden (2016). Het opbouwen van de ETD was monnikenwerk en heeft enkele jaren geduurd.
De verhalen die Frank heeft opgetekend over typen in relaties vormen een startpunt voor verder onderzoek en praktische toepassing. Deze database kan gebruikt worden door enneagramprofessionals om beter inzicht te krijgen in de dynamiek van relaties en hoe ze kunnen worden verbeterd.
De rol van het enneagram in persoonlijke groei
Het enneagram is geen statisch model. Het is een dynamisch systeem dat helpt bij het begrijpen van zichzelf en het ontwikkelen van bewustzijn. Elke persoon groeit op een andere manier, afhankelijk van zijn of haar type. Het enneagram biedt een kader om te begrijpen waar de belemmeringen zitten en hoe men deze kan overwinnen.
De kernkwaliteit van elk type is de essentie van wat de persoon kan worden als hij of zij zich volledig kan ontwikkelen. Deze kwaliteiten zijn niet iets wat men moet proberen te worden, maar iets wat men al is en alleen nog moet ontdekken en ontwikkelen.
Het enneagram helpt ook bij het begrijpen van stress- en ontspanningspunten. Bij stress kunnen mensen hun belemmering uiten, terwijl bij ontspanning hun kernkwaliteit kan bloeien. Door te leren herkennen wanneer men in stress of in ontspanning is, kan men zichzelf beter begrijpen en groeien.
Conclusie
Het enneagram is een krachtig hulpmiddel voor persoonlijke groei en het begrijpen van relaties. Het biedt een kader waarin men zichzelf kan onderzoeken en ontdekken welke belemmeringen er zijn en hoe men deze kan overwinnen. De Enneagram Typen Database is een waardevolle bron van informatie over de typen en hun relaties, samengesteld door Frank Post en gebaseerd op uitgebreide literatuur.
Het enneagram is niet alleen een theorie, maar ook een praktische methode die gebruikt kan worden in coaching, coaching en zelfontwikkeling. Door het begrijpen van de typen en hun dynamiek, kan men zichzelf en anderen beter begrijpen en relaties verbeteren.