Aardwarmte in Den Haag: De Haagse Aardwarmte Leyweg als voorbeeld van duurzame energie

De Haagse aardwarmte Leyweg (HAL) is een van de meest opvallende voorbeelden van duurzame energie in de binnenstad van Den Haag. Het project staat bekend als het eerste geothermieproject dat exclusief aan de gebouwde omgeving levert. De installatie, gevestigd aan de Leyweg, is ontwikkeld door Haagse Aardwarmte B.V. en wordt aangedreven door meerdere belanghebbenden, waaronder het Energiefonds Den Haag, Perpetuum Energy Partners, en EBN. De centrale heeft als doel om warmte te produceren die wordt gebruikt voor woningen en bedrijven in Den Haag-Zuidwest.

Deze centrale maakt gebruik van twee putten: een productieput en een injectieput. Deze putten zijn gegraven tot een diepte van ongeveer 2000 meter en bevinden zich in een zandlaag. De productieput bevindt zich onder het Zuiderpark, terwijl de injectieput zich onder het bedrijventerrein Kerketuinen bevindt. De putten bestaan uit stalen buizen die in de zandlaag zijn geboort. De eerste 800 meter zijn verticaal, waarna de buizen geleidelijk uit elkaar lopen. In de productieput hangt een productiepomp die het warme geowater van ongeveer 79 graden Celsius oppompt. Het geowater wordt via een ondergrondse leiding naar de bovengrondse installatie gevoerd, waar de warmte wordt overgedragen aan het warmtenet. Het afgekoelde geowater wordt weer via de injectieput teruggebracht in dezelfde watervoerende grondlaag, waardoor de totale hoeveelheid water gelijk blijft.

Technische werking van de aardwarmte-installatie

De werking van de aardwarmte-installatie is gebaseerd op een dubbele put, ook wel een doublet genoemd. Het proces begint met het oppompen van het warme geowater uit de productieput. Dit geowater wordt via een ondergrondse leiding naar de bovengrondse installatie gevoerd, waar de warmte wordt overgedragen aan het warmtenet. Daarna wordt het afgekoelde geowater via de injectieput teruggebracht in dezelfde watervoerende grondlaag. Het proces is geautomatiseerd, maar er wordt regelmatig gecontroleerd door medewerkers.

Een belangrijk onderdeel van de installatie is de gasscheider. Dit is een tank waarin opgelost methaangas gescheiden wordt van het warme geowater. Bijna alle geothermieprojecten hebben methaangas opgelost in het warme geowater. Als de druk waarmee het geowater naar boven wordt gepompt wordt verlaagd, komt het methaangas vrij. Dit kan worden vergeleken met een fles Spaghet, waarbij het gas vrijkomt als de dop wordt losgedraaid. Het methaangas wordt via een leiding naar een ketel gevoerd, waar extra warmte wordt opgewekt. Mocht de ketel om welke reden dan ook niet werken, dan is het vanuit de overheid verplicht om het methaangas toch te verbranden. Dit gebeurt in de fakkel, die in de kleine schoorsteen op het gebouw is geplaatst. De fakkel is maar een paar uur per jaar aan en is zo ontworpen dat er in de directe omgeving niets van te horen of te zien is.

Duurzaamheid en milieuvriendelijkheid

De Haagse aardwarmte Leyweg is een voorbeeld van duurzame energie en heeft betrekking op de klimaattransitie. Het project levert warmte aan 2.448 woningen in Den Haag Zuidwest en heeft als doel om dit aantal op te kruipen tot minimaal 3.383 aansluitingen in 2027. Er is ruimte voor verdere groei tot zo’n 4.000 woningen. Het project maakt gebruik van geothermie, een duurzame energiebron die niet afhankelijk is van het weer. De warmte wordt opgewekt door het oppompen van het geowater uit de diepe bodem, wat een milieuvriendelijke manier is om woningen te verwarmen.

Deze methode heeft ook voordelen in termen van emissies. Door de warmte op te wekken uit de aarde, wordt er minder gebruikgemaakt van fossiele brandstoffen, wat leidt tot lagere CO2-uitstoot. Daarnaast is de warmtevraag vanuit de gebouwde omgeving zeisoensgebonden, wat betekent dat er in bepaalde periodes meer warmte nodig is dan in andere. Dit kan het bedrijfsmodel beïnvloeden, maar met de juiste voorbereiding kan dit worden gecompenseerd.

Veiligheid en omgevingsaspecten

Hoewel de Haagse aardwarmte Leyweg een succesvol project is, zijn er ook zorgen over de veiligheid. Er wordt gewaarschuwd voor explosiegevaar, aangezien er gas en olie kunnen worden meegehaald naar boven. Een buurtbewoner met jarenlange ervaring in de petrochemische industrie stelt veel vragen over de locatie. Het is belangrijk dat er veiligheidsgaranties zijn en dat de installatie voldoet aan de geldende voorschriften. De gemeente Den Haag zorgt ervoor dat er regelmatig wordt gecontroleerd op de veiligheid van de installatie.

De centrale bevindt zich midden in een woonwijk, wat ook weer vragen oproept over de veiligheid. Er is sprake van een veiligheidszone van 500 meter rondom mijnbouwinstallaties, maar het project valt onder een andere categorie. De gemeente onderzoekt ook andere plekken in de stad om nieuwe geothermiebronnen te realiseren. Deze bronnen kunnen per bron warmte leveren aan zo'n 8.000 woningequivalenten.

Samenwerking en communicatie met omwonenden

De gemeente Den Haag werkt nauw samen met de belanghebbenden en zorgt voor heldere communicatie met de omwonenden. Tijdens de bouwfase van de installatie werd er een rondleiding georganiseerd, waarbij de buurt uitgenodigd werd om de installatie te bekijken. Dit zorgde voor begrip bij de bewoners en versterkte de betrokkenheid. Daarnaast is er een monitoringssysteem opgenomen in het winningsplan van HAL, dat eventuele trillingen kan vaststellen en de werkzaamheden kan stilzetten als dat nodig is. Het KNMI heeft een seismisch meetpunt opgericht, dat openbare gegevens levert om heel Den Haag te monitoren.

De gemeente heeft ook regelmatig overleg met de stakeholders, waaronder omwonenden, ondernemers en bewonersinitiatieven. Hierbij worden afspraken gemaakt over rollen en verantwoordelijkheden, oplossingen gezocht en de verschillende doorlooptijden afgestemd. Ook wordt er gecommuniceerd over de voorspellingen voor het aantal aansluitingen en de verwachtingen voor de groei van het project.

Conclusie

De Haagse aardwarmte Leyweg is een voorbeeld van duurzame energie en een belangrijk deel van de klimaattransitie in Den Haag. Het project maakt gebruik van geothermie, een duurzame energiebron die warmte levert aan woningen en bedrijven in Den Haag-Zuidwest. De installatie is opgebouwd met twee putten, een productieput en een injectieput, en werkt volledig geautomatiseerd. De warmte wordt overgedragen aan het warmtenet, wat leidt tot lagere CO2-uitstoot en duurzame energie. Hoewel er veiligheidszorgen zijn, werkt de gemeente nauw samen met de belanghebbenden en zorgt voor heldere communicatie met de omwonenden. Het project is een succesvol voorbeeld van duurzame energie in de binnenstad van Den Haag.