Reiki: Wetenschappelijke onderbouwing of spiritueel gevoel?

Reiki is een vorm van energiebehandeling die in de jaren negentig van de twintigste eeuw in Nederland en andere landen steeds meer aandacht kreeg. Het wordt vaak geassocieerd met spirituele praktijken, maar het is ook een onderwerp van wetenschappelijk onderzoek geweest. De vraag of Reiki wetenschappelijk bewezen is, blijft een veelbesproken onderwerp. In dit artikel wordt gekeken naar de huidige stand van zaken, de effectiviteit van Reiki en de wetenschappelijke onderbouwing ervan.

Wat is Reiki?

Reiki is een vorm van energiebehandeling waarbij de behandelaar een veronderstelde vorm van "energie" overbrengt op de ontvanger. De behandelaar wordt gezien als een intermediair, die de Reiki-energie overbrengt op de ontvanger door lichte aanraking, danwel de handen iets boven het lichaam te houden. De Reikibehandeling wordt beschreven als dynamisch, vol met vele subtiele snelle veranderingen en variaties die wijzen op een “proces van evenwicht en zelfregulering” bij zowel de gever als ontvanger. De werking van Reiki wordt vaak geassocieerd met een positieve invloed op lichaam en geest.

Wetenschappelijk onderzoek naar Reiki

De huidige stand van onderzoek is dat Reiki behandelingen effectief zijn – dat “ze werken” – maar hoe Reiki werkt, kan (nog) niet aangetoond worden. Dit is een van de kernpunten van het debat over de wetenschappelijke onderbouwing van Reiki. In meerdere studies is aangetoond dat Reiki patiënten helpt bij stress, pijn, vermoeidheid en andere klachten. Zo is er bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar het effect van Reiki op het centrale zenuwstelsel. Hierin bleek dat de bloeddruk (diastolic blood pressure) afnam door Reiki. Ook bleek Reiki effectief te zijn bij het verlagen van de hartslag en het verminderen van pijn.

Er zijn ook studies geweest die het effect van Reiki op chronische ziekten en postoperatieve pijn onderzochten. Zo werd vastgesteld dat patiënten na een knieoperatie een significante vermindering van pijn, bloeddruk, ademhalingssnelheid en een lagere score op de trait anxiety-schaal hadden. Ook bij oncologische patiënten werd een vermindering van pijn, angst en vermoeidheid geregistreerd na afstandsbehandelingen. Dit alles wijst erop dat Reiki een positief effect kan hebben op het welzijn van patiënten, ook als het effect niet volledig wetenschappelijk onderbouwd is.

Beperkingen en kritiek op het onderzoek

De meeste wetenschappelijke studies op Reiki zijn kleinschalig uitgevoerd, in lijn met andere alternatieve geneeswijzen. Hiermee is het nog niet mogelijk om meta-studies uit te voeren of medisch te adviseren. Ook zijn er tegenstrijdige resultaten gevonden. Bijvoorbeeld bij randomized controlled trials op pijnbestrijding was er bij een studie op fibromyalgie geen effect te zien. Deze studie is sterk opgezet, en geeft als mogelijke verklaringen een te korte behandeltijd met mogelijk suboptimale condities voor healing. Daarnaast zijn eerdere reviews kritisch over de kwaliteit van onderzoeken en ziet Cochrane onvoldoende bewijs om conclusies te trekken.

Daarnaast is het lastig om een wetenschappelijk onderzoek te publiceren in een peer-reviewed tijdschrift. Dit komt doordat het onderzoeksgewricht van Reiki niet volledig duidelijk is en de werking van Reiki nog niet volledig verklaard is. De vraag of Reiki effectief is, kan dus niet volledig beantwoord worden met behulp van huidig wetenschappelijk onderzoek.

Reiki in de praktijk

Bij de behandeling met Reiki wordt er met energie gewerkt. Je kunt het zien als een vorm van meditatie, maar dan met diepgaande werking. Bij een sessie wordt er met energie gewerkt. Je kunt het zo zien dat we allemaal een lichtje in ons hebben (zie dat als onze kern). In ons leven maken we helaas dingen mee. Dat zorgt voor o.a. trauma, emotionele pijn, overtuigingen etc. Dit geeft blokkades en als het ware lampenkapjes over ons lichtje. Hoe meer lampenkapjes, hoe minder fel ons lichtje schijnt. Reiki behandeling helpt om die laagjes stap voor stap los te laten.

Als healer stem ik me af op de universele energie en fungeer ik als doorgeefluik, zodat jouw energie weer meer kan stromen. Voor veel mensen is het lastig voorstellen hoe het werkt. Je kunt het zien als meditatie, maar dan met diepgaande werking.

Reiki en het gebruik van materiaal

Bij de behandeling met Reiki wordt er vaak gebruikgemaakt van materialen zoals Reiki-kaarten, Reiki-kruiden of andere symbolen. Er is echter geen wetenschappelijk bewijs dat deze materialen een specifieke werking hebben. Het is echter wel van belang dat de behandelaar ervaring heeft met Reiki en zich goed kan oriënteren in de praktijk van Reiki.

Reiki in de zorg

Reikibehandelingen worden al jaren in veel ziekenhuizen en revalidatiecentra gebruikt. In een revalidatiekliniek in Berlijn worden Reiki-behandelingen gegeven, waarvan de patiënten en artsen tevreden zijn. Hoewel de werking van Reiki nog niet volledig wetenschappelijk onderbouwd is, wordt er wel herhaaldelijk gewerkt aan de effectiviteit van Reiki in de praktijk.

Conclusie

Reiki is een vorm van energiebehandeling die in de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekregen heeft. De huidige stand van onderzoek wijst erop dat Reiki behandelingen effectief zijn, hoewel de werking van Reiki nog niet volledig wetenschappelijk onderbouwd is. Er zijn wel studies geweest die het effect van Reiki op pijn, stress, vermoeidheid en angst onderzocht hebben. Deze studies tonen aan dat Reiki een positief effect kan hebben op het welzijn van patiënten.

Ondanks de beperkingen van het onderzoek, blijft Reiki een populaire vorm van behandeling in de praktijk. De werking van Reiki is niet volledig verklaard, maar er is wel sprake van empirische ervaringen en positieve resultaten. Het is dus belangrijk om Reiki te overwegen als aanvulling op reguliere zorg, zeker als het om stress, pijn en vermoeidheid gaat.