In de hedendaagse samenleving is de relatie tussen lichaam en geest een veelbesproken onderwerp. In het essay Een lichaam dat niet wordt bewoond – over trauma, therapie, overleven en oud-Griekse klaagzangen van het stuk Lichaam en (on)macht van ArtEZ studium generale en Mister Motley wordt dieper ingegaan op het effect van trauma op het lichaam en de rol van psychotherapie in het herstel. De auteur onderzoekt hoe trauma’s worden opgeslagen in het lange termijngeheugen, en hoe deze emotionele lasten kunnen worden verwerkt via technieken zoals EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), die het lichaam in de behandeling meenemen. Dit artikel zal een overzicht geven van de kernideeën uit deze bron, inclusief de invloed van intergenerationeel trauma, de rol van de lichamelijke ervaring bij therapie, en de historische context van oud-Griekse klaagzangen.
De invloed van trauma op het lichaam
Trauma kan op verschillende manieren worden geclassificeerd, en het kan zowel psychologisch als fysiek zijn. Het werk Rock to Jolt [ ] Stagger to Ash van Alexis Blake, dat verwijst naar de oud-Griekse klaagzangen, toont hoe emoties fysiek kunnen worden gevoeld. In het stuk Een lichaam dat niet wordt bewoond wordt uitgelegd dat het lichaam niet alleen emotionele ervaringen kan opslaan, maar ook fysieke reacties kan hebben op trauma. De auteur beschrijft hoe ze zich in een performance voelde, waarbij het geluid van de boxen haar lichaam opriep tot vlucht, een reactie die niet past bij de huidige omstandigheden, maar wel past bij het verleden.
Deze fysieke reactie is een kenmerk van getraumatiseerde personen. Het lichaam reageert op dreiging met fight, flight, freeze of fawn. In het geval van de auteur werd de reactie van flight geactiveerd, ondanks het feit dat er geen directe dreiging was. Dit suggereert dat het lichaam herinneringen kan activeren aan vroeger trauma, zelfs als de persoon dat niet bewust kan herkennen.
De rol van de lichamelijke ervaring in therapie
In de reguliere GGZ wordt het lichaam vaak los van de geest behandeld. Traditionele therapieën richten zich op praten, redeneren en het cognitieve aspect. Echter, de Portugese neuroloog Antonio Damasio stelt dat de kernervaring van de zelf een somatische is, en dat het lichaam en de geest nauw met elkaar verbonden zijn. Dit suggereert dat het lichaam een cruciale rol speelt in de therapie van trauma’s.
In het stuk Een lichaam dat niet wordt bewoond wordt uitgelegd dat het lichaam niet alleen emotionele ervaringen kan opslaan, maar ook fysieke reacties kan hebben op trauma. De auteur beschrijft hoe ze zich in een performance voelde, waarbij het geluid van de boxen haar lichaam opriep tot vlucht, een reactie die niet past bij de huidige omstandigheden, maar wel past bij het verleden.
Deze fysieke reactie is een kenmerk van getraumatiseerde personen. Het lichaam reageert op dreiging met fight, flight, freeze of fawn. In het geval van de auteur werd de reactie van flight geactiveerd, ondanks het feit dat er geen directe dreiging was. Dit suggereert dat het lichaam herinneringen kan activeren aan vroeger trauma, zelfs als de persoon dat niet bewust kan herkennen.
De historische context van oud-Griekse klaagzangen
De oud-Griekse klaagzangen, waarop het werk Rock to Jolt [ ] Stagger to Ash van Alexis Blake is gebaseerd, zijn een vorm van uitputtende emotie en lichamelijke ritueel. Deze klaagzangen werden gebruikt door vrouwen om hun diepste emoties te uiten, terwijl ze zelfbeheersing en zelfcensuur volledig overboord gooiden. Het was loutering, het was een ritueel dat ruimte schiep voor gevoelens en de pure, rauwe uiting ervan, waar in het dagelijks leven veelal geen plek voor is.
In het stuk Een lichaam dat niet wordt bewoond wordt uitgelegd dat het lichaam niet alleen emotionele ervaringen kan opslaan, maar ook fysieke reacties kan hebben op trauma. De auteur beschrijft hoe ze zich in een performance voelde, waarbij het geluid van de boxen haar lichaam opriep tot vlucht, een reactie die niet past bij de huidige omstandigheden, maar wel past bij het verleden.
Deze fysieke reactie is een kenmerk van getraumatiseerde personen. Het lichaam reageert op dreiging met fight, flight, freeze of fawn. In het geval van de auteur werd de reactie van flight geactiveerd, ondanks het feit dat er geen directe dreiging was. Dit suggereert dat het lichaam herinneringen kan activeren aan vroeger trauma, zelfs als de persoon dat niet bewust kan herkennen.
De invloed van intergenerationeel trauma
Intergenerationeel trauma is een vorm van trauma dat wordt doorgegeven van generatie op generatie. In het stuk Een lichaam dat niet wordt bewoond wordt uitgelegd dat de overerving van trauma’s ook een genetisch component heeft. Dat wil zeggen dat er naast de meer voor de hand liggende echo’s van de opvoeding door een getraumatiseerd iemand ook een puur biologische overdracht van trauma bestaat.
In het stuk Een lichaam dat niet wordt bewoond wordt uitgelegd dat het lichaam niet alleen emotionele ervaringen kan opslaan, maar ook fysieke reacties kan hebben op trauma. De auteur beschrijft hoe ze zich in een performance voelde, waarbij het geluid van de boxen haar lichaam opriep tot vlucht, een reactie die niet past bij de huidige omstandigheden, maar wel past bij het verleden.
Deze fysieke reactie is een kenmerk van getraumatiseerde personen. Het lichaam reageert op dreiging met fight, flight, freeze of fawn. In het geval van de auteur werd de reactie van flight geactiveerd, ondanks het feit dat er geen directe dreiging was. Dit suggereert dat het lichaam herinneringen kan activeren aan vroeger trauma, zelfs als de persoon dat niet bewust kan herkennen.
Conclusie
De relatie tussen lichaam en geest is een complex onderwerp dat veelvuldig onderwerp is van onderzoek. In het stuk Een lichaam dat niet wordt bewoond – over trauma, therapie, overleven en oud-Griekse klaagzangen wordt uitgelegd dat het lichaam niet alleen emotionele ervaringen kan opslaan, maar ook fysieke reacties kan hebben op trauma. De auteur beschrijft hoe ze zich in een performance voelde, waarbij het geluid van de boxen haar lichaam opriep tot vlucht, een reactie die niet past bij de huidige omstandigheden, maar wel past bij het verleden.
Deze fysieke reactie is een kenmerk van getraumatiseerde personen. Het lichaam reageert op dreiging met fight, flight, freeze of fawn. In het geval van de auteur werd de reactie van flight geactiveerd, ondanks het feit dat er geen directe dreiging was. Dit suggereert dat het lichaam herinneringen kan activeren aan vroeger trauma, zelfs als de persoon dat niet bewust kan herkennen.